نقش سرمایه فرهنگی در عملکرد شرکت‌های تعاونی کشاورزی و صنعتی شهرستان بویراحمد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج

2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، دانشگاه یاسوج

3 دانش آموختة کارشناسی ارشد جامعه شناسی، دانشگاه یاسوج

چکیده

چکیده هدف اصلی این تحقیق بررسی تأثیر سرمایة فرهنگی و متغیرهای جمعیتی (به عنوان متغیرهای کنترل) در عملکرد (مالی و غیرمالی) شرکت‌های تعاونی کشاورزی و صنعتی شهرستان بویراحمد بوده است.  در این پژوهش از دو روش پیمایشی و اسنادی استفاده شده است. جامعة آماری مورد مطالعه 210 نفر از اعضای ارکان تعاونی‌های کشاورزی و صنعتی شهرستان بویراحمد بوده که از میان آن‎ها 136 نفر به عنوان نمونه با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی از نوع طبقه‎ای متناسب انتخاب شدند. نتایج پژوهش وجود ارتباط خطی و تأثیر متغیرهای رفتار و رویه‎های فرهنگی و مجموع مؤلفه‌های سرمایه فرهنگی بر عملکرد شرکت‌های تعاونی کشاورزی و صنعتی را تأیید می‎کند، ولی متغیر نوع مصرف کالاهای فرهنگی اعضای ارکان تعاونی‌ها تأثیری بر عملکرد شرکت‌های تعاونی کشاورزی و صنعتی نداشته است. همچنین مجموع دو متغیر رفتار و رویه‌های فرهنگی و مصرف کالاهای فرهنگی اعضای ارکان تعاونی‌ها توانسته‌اند 6/33 درصد از واریانس عملکرد شرکت‌های تعاونی را تبیین کنند. بین عملکرد شرکت‌های تعاونی با توجه به جنس، وضعیت تأهل، سطح تحصیلات، سابقة فعالیت و سابقة عضویت اعضای ارکان تعاونی‌ها تفاوت معناداری وجود نداشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Cultural Capital on the Performance of Agricultural and Industrial Cooperatives of Boyerahmad Township

نویسندگان [English]

  • A. Mirfardi 1
  • S. Ahmadi 1
  • A. Sadeqnia 2
  • M. J. Rostami 3
1 Associate Professor, Department of Social Sciences, Yasouj University,
2 PhD. Student, Department of Sociology, Yasouj University,
3 Former Master Student, Department of Sociology, Yasouj University,
چکیده [English]

Abstract The main purpose this study was to investigate the cultural capital and demographic characteristics on the Performance of Agricultural and Industrial Cooperatives of Boyerahmad Township. Using survey and documentary methods, statistical population included 210 members of Agricultural and Industrial Cooperatives of Boyerahmad Township, from which 136 members were selected as sample size based on Morgan sampling Table and selected via approporiate multistage random sampling. Findings showed that "cultural behaviors and procedures" and cultural capital had linear relationship with the dependent variable, but there was no relationship between the kind of cultural goods consumption and the dependent variable. "Cultural behaviors and procedures" and cultural capital, totally, had explained 33.6 percentages of the dependent variable variance. There was no significant difference between the dependent variable according to the demographic variables (such as gender, marital situation, and education, membership and activity history of members).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cultural capital
  • performance
  • Agricultural cooperatives
  • Industrial Cooperatives
  • BoyrAhmad

مقدمه

توسعه و تقویت هر تعاونی نیازمند سرمایه‏های متعددی از جمله سرمایه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است. سرمایه فرهنگی قدرت شناخت و قابلیت استفاده از کالاهای فرهنگی در هر فرد می­باشد و در بر گیرنده­ تمایلات پایدار فرد است که در خلال اجتماعی شدن در فرد انباشته می­شود (­فکوهی، 1381). بنابراین، سرمایه فرهنگی به واسطه نقش مهمی که در توسعه ایفا می­نماید و کارکردهای مثبتی که برای جامعه دارد و همچنین به دلیل نقش مؤثری که در بهبود عملکرد شرکت­های تعاونی دارد در این پژوهش مورد توجه و بررسی قرار گرفته است.

تعامل و ارتباط هماهنگ بین بخش صنعت و بخش کشاورزی لازمه توسعه پایدار است و بدون رشد صنعت امکان توسعه در بخش کشاورزی میسر نمی­شود و بالعکس. این امر کوشش‎هایی را می­طلبد که منابع موجود در هر دو بخش با عدالت معقول توزیع گردد تا تحقق سهم 25 درصدی تعاون در اقتصاد ملی فراهم ­شود و قابلیت­های تولید ملی افزایش یابد. تحقق این امر و اهداف پیش­بینی شده در سند چشم­انداز بیست ساله کشور و ایجاد بهبود در شرایط تعاونی­های کشاورزی و صنعتی کشور نیازمند اندازه­گیری عملکرد آن‎ها و همچنین برنامه­ریزی و هدف­گذاری جهت بهبود عملکردشان می­باشد. با توجه به شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی حاکم بر شهرستان بویراحمد، در این پژوهش به بررسی تأثیر مؤلفه­های سرمایه فرهنگی بر عملکرد شرکت­های تعاونی کشاورزی و صنعتی شهرستان بویراحمد پرداخته شده است تا مؤثرترین ابزارهای ارتقای کارآمدی، توانمندسازی و بهسازی تعاونی­های کشاورزی و صنعتی این شهرستان شناسایی شوند.

پژوهشگران متعددی در داخل و خارج از کشور به بررسی عملکرد تعاونی­های صنعتی و کشاورزی پرداخته و به تأثیر مؤلفه­های گوناگون بر آن توجه نموده­اند؛ برای مثال، حبیب‌پور گتابی­(1381) در پژوهشی نشان داده ­است که میزان اثربخشی آموزشی کارکنان، میزان عملکرد و آگاهی کارکنان به وظایف خود و باور کارکنان به ارزش­های تعاونی بیشترین تأثیر را بر عملکرد شرکت­های تعاونی داشته است. فرجی و فعلی(1389) در تحقیق­ خود نشان داده­اند که میان سرمایه اجتماعی و فرهنگی و میزان مشارکت زنان در سازمان­های غیر دولتی رابطه معنی­دار وجود داشته است. اسکریمژور و همکاران (Scrimgeour et al., 2006) در پژوهشی نشان داده­اند که عوامل دولتی، تجاری، فنی، ادراکی و اجتماعی اساسی­ترین عوامل مؤثر بر عملکرد و موفقیت شرکت­های کشاورزی نیوزلند بوده­اند.

از آنجا که مشکل عدم تطابق موضوعات و عدم امکان مقایسه نتایج پژوهش­های یاد شده وجود دارد به گونه­ای که پژوهش­های خارجی در ارتباط با جوامع توسعه­یافته­تر است و از آنجا که جوامع مختلف از نظر ابعاد فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی با هم متفاوت‎اند، نتایج تحقیقات آن‎ها به طور کامل قابل تعمیم به جامعه ایران به ویژه جامعه مورد مطالعه نیست.

 

چارچوب نظری تحقیق

چارچوب نظری این پژوهش یک رهیافت ترکیبی است که بر نظریات سرمایه فرهنگی بوردیو و روش کارت امتیاز متوازن کاپلان و نورتن مبتنی است. با توجه به اینکه امروزه دیدگاه بوردیو بیش از سایر رویکردهای نظری ارائه شده در ارتباط با سرمایه فرهنگی پذیرفته­شده و توسعه­یافته است، در این پژوهش رویکرد بوردیو مورد توجه قرار گرفته است. کاپلان و نورتن با ترکیب شاخص­های مالی و غیرمالی­ یک رویکرد متمایز در ارزیابی عملکرد به وجود آوردند و در سنجش عملکرد سازمان، علاوه بر معیارهای مالی، سه وجه متفاوت دیگر از قبیل مشتری، فرایندهای داخلی، رشد و یادگیری را اندازه­گیری کردند. با توجه به جامعیت روش کارت امتیاز متوازن نسبت به سایر روش­های سنجش عملکرد از قبیل روش نظام مدیریت  هوشین[1]، هزینه­یابی بر مبنای فعالیت[2]، بالدریچ[3] ، مدیریت بر مبنای هدف[4]، نظام مدیریت کیفیت جامع[5] و مدل برتری سازمانی[6]، در این پژوهش رویکرد مذکور جهت ارزیابی عملکرد شرکت­های تعاونی مورد استفاده قرار گرفته است.

مدل کارت امتیاز متوازن چهار وجه مالی، مشتری، فرایند داخلی و رشد و یادگیری دارد (Kaplan and Norton, 1996). جهت سنجش عملکرد شرکت­های تعاونی کشاورزی و صنعتی، شاخص­های مالی و غیر مالی از متن نظریه کارت امتیاز متوازن کاپلان و نورتن و وجوه چهارگانه­ آن استخراج و مورد ارزیابی قرار گرفته­اند.جهت سنجش عملکرد مالی با توجه به نوع متغیرهای مهم و تأثیر­گذار بر عملکرد شرکت­های تعاونی، در مرحله اول با الگوگیری از نمونه پژوهش‎های پیشین مشابهی همچون پژوهش ترابی­(1389) و کائور (Kaur, 2006)، در مجموع متناسب با متغیرهای مالی شرکت­های تعاونی کشاورزی و صنعتی، 10 شاخص ساخته شده است.

یکی از مفاهیم مورد استفاده دیگر در این پژوهش سرمایه فرهنگی است. به تعبیر بوردیو، وقتی از سرمایه فرهنگی سخن گفته می­شود، مجموعه­ای از دانش و مهارت­های شناختی مد نظر قرار می­گیرد که در شکل کالاها و ابزارهای فرهنگی متجلّی می­شود؛ به بیان دیگر، سرمایه فرهنگی تمام آن چیزی است که امروزه به عنوان کالاهای فرهنگی شناخته می­شود. صورت دیگر سرمایه فرهنگی خود را بیشتر در عادات و نگرش افراد جامعه نمایان می­سازد. در این معنا، سرمایه فرهنگی تمایلات، عادات و نگرش­هایی را در بر می­گیرد که استعداد استفاده از شرایط و توانایی‎های بالقوه را به افراد می­دهد تا بر وجوه شناختی و معرفتی خود بیفزایند (شارع­پور و خوش­فر، 1381). سرمایه فرهنگی اغلب با معرف­هایی چون میزان اطلاعات، مهارت­ها، دانش، شناخت، هنر، نوع موسیقی و ورزش شناخته می­شود. همچنین سرمایه فرهنگی افراد با استفاده از شاخص‎هایی نظیر سطح تحصیلات، میزان آشنایی افراد با زبان خارجی، عضویت افراد در کتابخانه­ها، بازدید از موزه­ها و آثار فرهنگی و تاریخی و نیز میزان مشارکت افراد در فعالیت­ها و کلاس­های زبان، موسیقی، خط و نقاشی، ورزش و مانند آن­ها بررسی می‎شود.

 

روش­شناسی تحقیق

پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی؛ از نظر روش و شیوه جمع­آوری داده­ها، توصیفی- پیمایشی؛ به لحاظ فرایند اجرا، مقطعی و براساس ماهیت داده­ها، کمی است. روش اصلی پژوهش پیمایشی بوده که از ابزار پرسش‎نامه هنجاریابی شده محققان پیشین جهت جمع‎آوری داده­ها استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش اعضای ارکان شرکت­های تعاونی کشاورزی و صنعتی شهرستان بویراحمد به تعداد 210  نفر بوده­اند که با استفاده از جدول مورگان(حسن­زاده، 1386)، تعداد 136 نفر به عنوان حجم نمونه تعیین گردیدند و  با استفاده از روش نمونه­گیری تصادفی از نوع طبقه­ای چندمرحله­ای متناسب، نمونه­ها انتخاب و داده­ها جمع‎آوری شدند. در پژوهش حاضر جهت تعیین اعتبار از اعتبار سازه به روش تحلیل عاملی و جهت تعیین پایایی از هماهنگی درونی ابزار به روش آلفای کرونباخ استفاده گردیده که نتایج آن در جداول 1 تا 3 ارائه شده است و نشان از پایایی و روایی قابل قبول ابزار سنجش در این پژوهش دارد.

جدول 1. میزان ضریب آلفای کرونباخ برای متغیرهای سنجیده‏ شده براساس طیف لیکرت

متغیرها

مقدار ضریب آزمون مقدماتی

مقدار ضریب حجم نمونه

رفتار ور ویه­­های فرهنگی

896/0

802/

مصرف کالاهای فرهنگی

755/0

783/0

سرمایه فرهنگی

891/0

814/0

عضومداری

868/0

893/0

مشتری­مداری

819/0

833/0

عملکرد غیرمالی

840/0

899/0

ضریب آلفای کل

937/0

935/0

مأخذ: یافته‎های تحقیق

 

 

 

جدول 2. تعیین اعتبار و پایایی مقیاس عملکرد غیرمالی

سازه

عامل­ها

مقدار ویژه

واریانس

تبیین شده

واریانس

کل مقیاس

 

عملکرد غیرمالی

عضومداری

مشتری­مداری

وزن عاملی

وزن عاملی

اهمیت قائل شدن برای  نوآوری­ها و خلاقیت­های اعضا

772/0

 

 

 

786/6

 

 

708/37

 

 

003/51

آگاهی و اطلاع­رسانی به موقع و مورد نیاز اعضا

766/0

رسیدگی به امور رفاهی و خدماتی اعضا

754/0

دسترسی به دستگاه­ها و فناور­های جدید علمی و صنعتی

739/0

استفاده از نیروهای متخصص در انجام امور تعاونی

671/0

رعایت قوانین و مقررات از سوی مسئولان تعاونی

648/0

تهیه و تأمین مواد اولیه و امکانات مورد نیاز برای انجام امور تعاونی

626/0

ارتباط مؤثر با سایر شرکت­های تعاونی و یا اتحادیه­ها

613/0

بهره­گیری از حمایت و نظارت  اداره کل تعاون در امور شرکت تعاونی

605/0

میزان اجرای مصوبات مجمع عمومی شرکت تعاونی

589/0

تأمین اعتبارات و وام­های مورد نیاز اعضا

569/0

مشخص بودن کانال­های ارتباطی شرکت تعاونی­ با مشتری­های محصولات تولیدی­

 

729/0

 

393/2

 

296/13

اعضای‎ارکان شرکت‎تعاونی‎شما(مدیرعامل، هیئت‎مدیره،بازرس)از نیازهای‎اصلی‎مشتریان‎محصولات‎تولیدی‎کشاورزی چقدر شناخت دارند؟

715/0

شناخت‎مشتری­های‎تولیدات‎صنعتی‎یا کشاورزی‎از وضعیت‎تعاونی

708/0

اعضای ارکان شرکت تعاونی شما از سلیقه­های مشتری­ها چقدر شناخت دارند؟

668/0

مشتری­ها از رقبای تعاونی شما چقدر شناخت دارند؟

665/0

جویا شدن نظر مشتریان در مورد محصولات تولیدی تعاونی

662/0

مشتریان از کیفیت‎محصولات تولیدی تعاونی شما چقدر رضایت دارند؟

661/0

 مقدار آزمون KMO جهت متناسب بودن اندازه نمونه

841/0

مقدار آزمون Bartlett جهت درست بودن تفکیک عامل­ها

Sig= 000/0

Df= 153

Chi- Square= 909/1122

مأخذ: یافته‎های تحقیق

جدول 3. تعیین اعتبار و پایایی مقیاس سرمایه فرهنگی 

 

عامل­ها

 

مقدار ویژه

 

واریانس

تبیین شده

 

واریانس

کل مقیاس

سرمایه فرهنگی

رفتار و رویه‎های فرهنگی

مصرف کالاهای فرهنگی

وزن عاملی

وزن عاملی

شرکت در سخنرانی­ها، کنفرانس­ها و سمینارها

798/0

 

 

 

 

 

295/4

 

 

 

 

681/30

 

103/48

مطالعه کتاب­(داستان، قصه و ادبیات و ...)

733/0

فعالیت­های هنری(­نقاشی یا خطاطی و ...)

710/0

حضور درکتابخانه­ها

678/0

خرید یا جمع­آوری اشیای عتیقه مثل تابلوی نقاشی و عکس

669/0

بازدید از موزه­ها، نمایشگاه­ها و فرهنگ­سراها

635/0

موسیقی(شنیدن، نواختن یا آموزش موسیقی...)

502/0

استفاده از اینترنت

359/0

مسافرت(در داخل یا خارج از کشور)

 

755/0

 

 

 

439/2

 

 

 

422/17

ورزش

735/0

تماشای ماهواره و ویدئو

715/0

تماشای تلویزیون(فیلم، اخبار و...)

697/0

مطالعه نشریه­ها، مجله­ها و روزنامه­ها

648/0

گوش دادن به رادیو(برنامه­های داخلی یا خارجی)

494/0

مقدار آزمون KMO جهت متناسب بودن اندازه نمونه

786/0

مقدار آزمون Bartlett جهت درست بودن تفکیک عامل­ها

Sig= 000/0

Df= 91

Chi- Square= 238/558

مأخذ: یافته‎های تحقیق

 

نتایج و بحث

یافته­های توصیفی

بررسی ها نشان داد میانگین سنی در میان ارکان تعاونی­های کشاورزی و صنعتی 43/40 سال بوده است. بیشترین فراوانی مربوط به پاسخگویان مرد بوده  که 86 نفر(7/71 درصد) از حجم نمونه آماری را تشکیل داده­اند. در میان پاسخگویان 16نفر(3/13 درصد) مجرد و 104 نفر(7/86 درصد) متأهل بوده­اند. تعداد 18 نفر(15 درصد) از پاسخگویان فارس و 102 نفر(85 درصد) لر بوده­اند. بیشترین فراوانی مربوط به پاسخگویان دارای تحصیلات دیپلم به تعداد 38 نفر(7/31 درصد) و پاسخگویان دارای تحصیلات لیسانس به تعداد 28 نفر(3/23 درصد) و کمترین فراوانی مربوط به پاسخگویان با تحصیلات فوق­لیسانس و بالاتر به تعداد 2 نفر(5 درصد) بوده است. در میان پاسخگویان بیشترین میزان فراوانی بر اساس سابقه فعالیت مربوط به دامنه 1- 7 سال به تعداد 77 نفر(2/64 درصد) و بیشترین میزان فراوانی بر اساس سابقه عضویت مربوط به دامنه 1- 7  سال به تعداد 83 نفر(2/69 درصد) بوده است.

نتایج نشان داد که مصرف کالاهای فرهنگی و همچنین میانگین نمره رفتار و رویه­های فرهنگی اعضای ارکان تعاونی­ها کمتر از نمره میانگین واقعی بوده و سرمایه فرهنگی اعضای ارکان تعاونی­ها کمتر از حد متوسط بوده است. غالب شرکت­های تعاونی یعنی 5/52 درصد و 7/66 درصد به ترتیب عملکرد مالی و غیرمالی متوسط و در مجموع غالب شرکت­های تعاونی کشاورزی و صنعتی شهرستان بویراحمد(3/73 درصد)  عملکرد ­متوسطی داشته­اند.

 

یافته­های استنباطی

نتایج تحلیل رگرسیونی پژوهش نشان می­دهد که بین سرمایه فرهنگی اعضای ارکان تعاونی و عملکرد شرکت­های تعاونی رابطه خطی وجود دارد. مقدار ضریب تعیین تعدیل شده به دست آمده(052/0= ) دلالت بر نقش ضعیف متغیر سرمایه فرهنگی در تبیین واریانس عملکرد تعاونی­های کشاورزی و صنعتی دارد. در واقع متغیر سرمایه فرهنگی اعضای ارکان تعاونی توانسته است 2/5 درصد از تغییرات عملکرد تعاونی­های کشاورزی و صنعتی را تبیین نماید. بین سرمایه فرهنگی اعضای ارکان تعاونی و عملکرد مالی شرکت­های تعاونی رابطه خطی وجود ندارد. همچنین با توجه به مقدار F­(26/11) و سطح معناداری (­001/0 =Sig­)، بین سرمایه فرهنگی اعضای ارکان تعاونی و عملکرد غیرمالی شرکت­های تعاونی در سطح خطای کمتر از 01/0 و سطح اطمینان 99% رابطه خطی وجود دارد. بنابراین، معناداری رابطه بین سرمایه فرهنگی اعضای ارکان شرکت­های تعاونی و عملکرد شرکت­ها ناشی از معناداری عملکرد غیرمالی است. با توجه به مقدار سطح معنی­داری به دست آمده برای آماره ­ t(007/0 =Sig­) و معناداری آن در سطح خطای کمتر از 01/0، می­توان گفت متغیر سرمایه فرهنگی تأثیر آماری معنی­داری در تبیین تغییرات عملکرد شرکت­های تعاونی داشته است.

جدول  4. نتایج تحلیل رگرسیونی سرمایه فرهنگی اعضای ارکان تعاونی­ها در عملکرد شرکت­های تعاونی

متغیرها

نتایج برازش مدل

نتایج تحلیل واریانس

ضرایب تأثیر رگرسیونی متغیر سرمایه فرهنگی بر عملکرد

 

مستقل

وابسته

 
 

adj

F

Sig

B

Beta

t

Sig

 

سرمایه فرهنگی

عملکرد تعاونی‎های کشاورزی

مالی

000/0

014/0-

009/0

925/0

002/0

011/0

095/0

925/0

 

غیرمالی

086/0

073/0

74/6

011/0

349/0

293/0

59/2

011/0

 

کل

057/0

044/0

35/4

041/0

018/0

239/0

085/2

041/0

 

عملکرد تعاونی‎های صنعتی

مالی

036/0

014/0

65/1

206/0

039/0

190/0

284/1

206/0

 

غیرمالی

099/0

078/0

83/4

033/0

409/0

314/0

197/2

033/0

 

کل

073/0

052/0

45/3

070/0

022/0

270/0

858/1

070/0

 

عملکرد کل

مالی

005/0

003/0-

59/0

445/0

012/0

070/0

767/0

445/0

 

غیرمالی

087/0

079/0

26/11

001/0

366/0

295/0

36/3

001/0

 

کل

060/0

052/0

47/7

007/0

019/0

244/0

743/2

007/0

 

مأخذ: یافته‎های تحقیق

با توجه به مقدار F­(46/18) و سطح معناداری­(000/0 =Sig­)، بین رفتار و رویه­های فرهنگی اعضای ارکان تعاونی و عملکرد شرکت­های تعاونی در سطح خطای کمتر از 01/0 و سطح اطمینان 99% رابطه خطی وجود دارد. مقدار ضریب تعیین تعدیل شده(128/0 =­ adj) نیز نشان می­دهد که متغیر رفتار و رویه­های فرهنگی اعضای ارکان تعاونی توانسته است 8/12 درصد از تغییرات عملکرد تعاونی­های کشاورزی و صنعتی را تبیین نماید. بین رفتار و رویه­های فرهنگی­ و عملکرد مالی هر یک از شرکت­های تعاونی کشاورزی و صنعتی رابطه وجود ندارد.

جدول 5. نتایج تحلیل رگرسیونی رفتار و رویه فرهنگی اعضای ارکان تعاونی­ها بر عملکرد

شرکت­های تعاونی

متغیرها

نتایج برازش مدل

نتایج تحلیل واریانس

ضرایب تأثیر رگرسیونی متغیر رفتار و رویه فرهنگی بر عملکرد

 

مستقل

وابسته

 
 

adj

F

Sig

B

Beta

t

Sig

 

رفتار و رویه فرهنگی

عملکرد  تعاونی­های کشاورزی

مالی

051/0

038/0

90/3

052/0

057/0

227/0

97/1

052/0

 

غیرمالی

133/0

121/0

09/11

001/0

724/0

365/0

33/3

001/0

 

کل

133/0

121/0

09/11

001/0

045/0

365/0

330/3

001/0

 

عملکرد  تعاونی­های صنعتی

مالی

029/0

007/0

31/1

260/0

048/0

170/0

14/1

260/0

 

غیرمالی

087/0

067/0

21/4

046/0

533/0

295/0

05/2

046/0

 

کل

098/0

078/0

79/4

034/0

036/0

313/0

189/2

034/0

 

عملکردکل

مالی

043/0

035/0

32/5

023/0

054/0

208/0

31/3

023/0

 

غیرمالی

130/0

123/0

62/17

000/0

691/0

360/0

20/4

000/0

 

کل

135/0

128/0

46/18

000/0

044/0

368/0

297/4

000/0

 

مأخذ: یافته‎های تحقیق

با توجه به مقدار F­(013/0) و سطح معنی­داری­(911/0 =Sig­)، بین مصرف کالاهای فرهنگی اعضای ارکان تعاونی و عملکرد شرکت­های تعاونی در سطوح مالی، غیرمالی و کل رابطه خطی وجود ندارد. بنابراین، می­توان گفت نوع مصرف کالاهای اعضای ارکان تعاونی  بر عملکرد تعاونی­های کشاورزی و صنعتی تأثیری نداشته است.

       

جدول 6 . نتایج تحلیل رگرسیونی مصرف کالاهای فرهنگی اعضای ارکان تعاونی­ها بر عملکرد شرکتهای تعاونی

متغیرها

نتایج برازش مدل

نتایج تحلیل واریانس

نتایج مربوط به ضرایب تأثیر رگرسیونی متغیر مصرف کالاهای فرهنگی بر عملکرد

 

مستقل

وابسته

 
 

adj

F

Sig

B

Beta

T

Sig

 

مصرف کالاهای فرهنگی

عملکرد تعاونی­های کشاورزی

مالی

041/0

027/0

06/3

084/0

049/0-

202/0-

75/1

084/0

 

غیرمالی

014/0

000/0

992/0

323/0

224/0

117/0

996/0

323/0

 

کل

001/0

013/0-

064/0

801/0

004/0

030/0

253/0

801/0

 

عملکرد تعاونی­های صنعتی

مالی

024/0

002/0

10/1

299/0

074/0

156/0

05/1

299/0

 

غیرمالی

055/0

033/0

55/2

117/0

706/0

234/0

60/1

117/0

 

کل

010/0

012/0-

452/0

505/0

019/0

101/0

673/0

505/0

 

عملکردکل

مالی

012/0

004/0

42/1

236/0

031/0-

109/0-

19/1

236/0

 

غیرمالی

011/0

003/0

33/1

251/0

223/0

106/0

15/1

251/0

 

کل

000/0

008/0-

013/0

911/0

001/0

010/0

112/0

911/0

 
                       

 

مأخذ: یافته‎های تحقیق

تبیین عملکرد شرکت­های تعاونی بر حسب مجموعه متغیرهای مستقل

برای مطالعه‏ تأثیرات مجموعه متغیرهای مستقل رفتار و رویه­های فرهنگی و مصرف کالاهای فرهنگی اعضای ارکان تعاونی­ها بر متغیر وابسته عملکرد شرکت­های تعاونی و همچنین تبیین واریانس عملکرد شرکت­های تعاونی توسط متغیرهای مستقل از تحلیل­ رگرسیون چند­متغیره به روش گام به گام استفاده شده است که نتایج آن در جدول7 آورده شده است. با توجه به مقدار ضریب تعیین تعدیل شده(312/0=­ adj)، قوی­ترین متغیر پیش­بینی‎کننده در عملکرد شرکت‎های تعاونی، متغیر رفتار و رویه­های فرهنگی اعضای ارکان شرکت­های تعاونی است که به تنهایی 2/31 درصد از واریانس عملکرد شرکت­های تعاونی را تبیین نموده است. در مجموع دو متغیر رفتار و رویه­های فرهنگی و مصرف کالاهای فرهنگی اعضای ارکان تعاونی­ها توانسته­اند 6/33 درصد از عوامل تأثیرگذار بر عملکرد شرکت­های تعاونی را تبیین نمایند و 4/66 درصد باقیمانده به عوامل دیگری بستگی دارد که خارج از این متغیرهاست. مقدار آزمون F(­41/29)، که در سطح خطای کمتر از 01/0 و سطح اطمینان 99% معنی­دار می­باشد، نشان می­دهد که مدل رگرسیونی تحقیق، مرکب از دو متغیر مستقل رفتار و رویه­های فرهنگی و مصرف کالاهای فرهنگی و یک متغیر وابسته عملکرد شرکت­های تعاونی، مدل خوبی بوده و مجموعه متغیرهای مستقل قادرند 6/33 درصد از تغییرات عملکرد شرکت­های تعاونی را تبیین نمایند.

جدول 7. نتایج آزمون تحلیل رگرسیون  چند متغیره دربارة عوامل مؤثر  بر عملکرد شرکت­های تعاونی

Sig

F

adj

R2

R

Sig

t

Beta

متغیرهای پیش‏بینی‏کننده

مرحله

000/0

52/32

312/0

320/0

578/0

000/0

37/6

578/0

رفتار و رویه­های فرهنگی

1

 

000/0

 

41/29

 

336/0

 

344/0

 

609/0

000/0

09/6

601/0

رفتار و رویه­های فرهنگی

2

002/0

67/3

248/0

مصرف کالای­های فرهنگی

مأخذ: یافته‎های تحقیق

بررسی تأثیر متغیرهای جمعیتی بر عملکرد شرکت­های تعاونی

در پژوهش حاضر متغیرهای جمعیتی(جنس، وضعیت تأهل، سطح تحصیلات، سابقه عضویت و  سابقه فعالیت اعضای ارکان شرکت­های تعاونی) به عنوان متغیرهای کنترل در پژوهش وارد و تأثیر در عملکرد شرکت­های تعاونی جهت وضوح بیشتر تأثیر متغیرهای اصلی پژوهش بررسی شده که نتایج در جداول 8 تا 10 منعکس گردیده است. بر اساس جدول 8 ، تفاوت معناداری بین میانگین نمره عملکرد مردان با زنان و افراد مجرد با متأهل وجود نداشته است. بر اساس جدول 9 ، افراد با سطوح مختلف تحصیلی به لحاظ میانگین نمره عملکرد تفاوت معناداری با یکدیگر نداشته­اند. بر اساس جدول 10، سابقه فعالیت و سابقه عضویت اعضای ارکان در شرکت‎های تعاونی تأثیری بر عملکرد شرکت­ها نداشته­اند.

 

جدول 8. مقایسه میانگین میزان عملکرد بر حسب جنسیت و وضعیت تأهل

متغیرها

فراوانی

میانگین عملکرد

انحراف معیار

t

Df

Sig

وابسته

مستقل

عملکرد کل

جنسیت

مرد

86

14/4

98/0

 

343/0

 

118

 

733/0

زن

34

21/4

88/0

عملکرد کل

وضعیت تأهل

مجرد

16

44/4

63/0

26/1

118

209/0

متأهل

104

12/4

99/0

مأخذ: یافته‎های تحقیق

جدول 9. مقایسه میانگین میزان عملکرد بر حسب میزان تحصیلات

مستقل

تحصیلات

 

فراوانی

میانگین عملکرد

F

Df

Sig

وابسته

عملکرد کل شرکت­های تعاونی

ابتدایی

7

14/4

 

428/1

 

119

 

210/0

راهنمایی

11

4

متوسطه

13

62/3

دیپلم

38

29/4

فوق­دیپلم

17

06/4

لیسانس

28

43/4

فوق­لیسانس و بالاتر

6

83/3

مأخذ: یافته‎های تحقیق

جدول 10. نتایج تحلیل رگرسیونی سابقه فعالیت و سابقه عضویت  اعضای ارکان تعاونی­ها در عملکرد شرکت­های تعاونی

متغیرها

نتایج برازش مدل

نتایج تحلیل واریانس

نتایج‎مربوط به ضرایب تأثیر رگرسیونی متغیرهای  سابقه عضویت و سابقه فعالیت بر عملکرد شرکت‎های تعاونی

 

مستقل

وابسته

 
 

adj

F

Sig

B

Beta

t

Sig

 

سابقه فعالیت

عملکرد کل

028/0

020/0

44/3

066/0

033/0

168/0

85/1

066/0

 

سابقه عضویت

عملکردکل

018/0

010/0

149/2

145/0

028/0

134/0

47/1

145/0

 

مأخذ: یافته‎های تحقیق

نتیجه­گیری و پیشنهادها

هدف این پژوهش بررسی تأثیر مؤلفه­های مؤثر (سرمایه فرهنگی و متغیرهای جمعیتی) بر عملکرد شرکت­های تعاونی کشاورزی و صنعتی شهرستان بویراحمد بود. بر این اساس، نظریه سرمایه فرهنگی بوردیو و نظریه کارت امتیاز متوازن کاپلان و نورتن برای تحلیل و توجیه نظری مسئله مورد نظر انتخاب و با الهام از آن­ها فرضیاتی تدوین و آزمون شد. تحلیل یافته­های مرتبط با ویژگی­های جمعیتی اعضای ارکان تعاونی­ها نشان داد که بین عملکرد شرکت­های تعاونی با توجه به عدم تأثیر متغیرهای جنس، وضعیت تأهل، سطح تحصیلات، سابقه فعالیت و سابقه عضویت اعضای ارکان تعاونی­ها تفاوت معناداری وجود ندارد. این یافته­ها در این پژوهش مطابق با نتایج تحقیق جهانگیری و شکری­زاده­(1389) است و با یافته­های تحقیقات بار(Bar, 2000)، اسکریمژور و همکاران (Scrimgeour et al., 2006) هم­خوانی ندارد. به نظر می­رسد به دلیل بافت سنتی جامعه مورد مطالعه، تشابهات اجتماعی و فرهنگی زیادی بین اعضای ارکان شرکت­های تعاونی وجود دارد و این تشابهات مانع از تأثیر متفاوت ویژگی‎های فردی همچون سن، جنس، وضعیت تأهل، قومیت، سطح تحصیلات، سوابق عضویتی و سوابق فعالیتی اعضای ارکان تعاونی­ها در عملکرد آن‎ها شده است.

به طور کلی، تحلیل یافته­های مرتبط با مؤلفه­های سرمایه فرهنگی نشان می­دهد که رفتار و رویه­های فرهنگی اعضای ارکان تعاونی­ها و همچنین مجموع مؤلفه­های سرمایه فرهنگی به لحاظ آماری تأثیر معناداری بر عملکرد شرکت­های تعاونی کشاورزی و صنعتی داشته­اند. نوع مصرف کالاهای فرهنگی اعضای ارکان تعاونی­ها تأثیری بر عملکرد شرکت­های تعاونی نداشته است. اما نتایج تحلیل رگرسیون چندمتغیره نشان داد که دو متغیر رفتار و رویه­های فرهنگی اعضای ارکان تعاونی­ها و مصرف کالاهای فرهنگی متغیرهای اثرگذار بر عملکرد مالی شرکت­های تعاونی بوده­اند و توانسته­اند 6/33 درصد واریانس عملکرد این شرکت­ها را تبیین نمایند. این یافته با رویکرد تراسبی (1382) به سرمایه فرهنگی هم‎خوانی دارد.  بنابراین، عملکرد تعاونی­ها، که نوعی از تعامل و مشارکت اجتماعی و اقتصادی است، از ویژگی­های فرهنگی تأثیر قابل ملاحظه­ای می­پذیرد. این نوع از فعالیت نیازمند نگاهی جامعه­محور است که در پرتو رفتارها و مصارف فرهنگی خاصی تقویت می­شود. در واقع نتایج این پژوهش به خوبی اهمیت و جایگاه ویژگی­های فرهنگی را در عملکرد تعاونی­های صنعتی و کشاورزی نشان داد.

با توجه به نتایج پژوهش پیشنهاد می­شود در شرکت­های تعاونی راهکارهای گسترش سرمایه فرهنگی در میان اعضای شرکت­های تعاونی مورد توجه قرار گیرد. همچنین برای ترویج روحیه و فعالیت تعاونی در استان و کشور و برای تقویت تعاونی­های موجود، نسبت به گسترش کالاهای فرهنگی در جامعه اقدام و از کالاهای فرهنگی به عنوان ابزاری کارآمد در ترویج فرهنگ تعاونی در جامعه استفاده گردد.



[1]. Hoshin

[2]. Activity based Costing

[3] Baldrig

3.Management by Objectives

4.Total Quality Management

5. European Foundation For Quality Management

منابع

1. ترابی، پ.(1389).­ ­بررسی میزان تأثیر مؤلّفه­های سرمایه اجتماعی در عملکرد شرکتهای تعاونی، مطالعه­ی موردی: تعاونی­های دام و طیور شهرستان مشهد. پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند.

2. تراسبی، د.(1382). اقتصاد و فرهنگ. ترجمه کاظم فرهادی. تهران: نشر نی.

3. جهانگیری، ج. و شکری­زاده، ط. (1389). بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر عملکرد سازمان­های غیر دولتی زنان از دید اعضاء در شهر شیراز. فصلنامه­ زن و جامعه، 3(3)،  105-120.

4. حبیب‌پور گتابی، ک.(1381).­تعیین و تحلیل عملکرد شرکت­های تعاونی روستایی در شهرستان بابل. پایان‌نامهکارشناسیارشد توسعه روستایی. دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران.

5. حسن­زاده، ر.(1386). روش­های تحقیق در علوم رفتاری. تهران: نشر ساوالان.

6. شارع­پور، م. و خوش­فر، غ.(1381).­رابطه سرمایه فرهنگی با هویت اجتماعی جوانان: مطالعه­ی موردی شهر تهران. نامه­ علوم اجتماعی، شماره 20، 133-147.   

7. فرجی، ل. و فعلی، ج.(1389). بررسی تأثیر سرمایه­های اجتماعی و فرهنگی بر میزان مشارکت زنان در سازمان­های غیر دولتی(NGOs). فصلنامه برنامه­ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شماره 4، صفحه 168-198.

8. فکوهی، ن.(1381). تاریخ اندیشه و نظریه­های انسان­شناسی. تهران: نشر نی.

9. Barr, A.(2000). Social capital and technical information flows in The Ghanaian manufactoring sector.Oxford Econamic Paper,52: 539-559.

10. Kaplan, Robert. S., & Norton, David. P.(1996). Translating strategy into action the balanced scorecard. Massachusetts:Harvard Business School Pressboston,

11. Kaur. I. (2006) .Performance management: An Evalution of cooperative performance in malaysian. Malaysian Journal of Cooperative Management, 2,1- 17.

12. Scrimgeour, F., Mcdermott, A., Saunders, C., Shadbolt, N., & Sheath, G. (2006). New Zealand Agribusiness Success: An Approach to Exploring the Role of Strategy, Structure and Condact on Frim Performance. Paper Presentedat to New Zealand Agricultural and Resource Econamics Society. August 2006, Conference 25-27.